Tiến độ Giải Phóng Mặt Bằng Đường Sắt Bắc-Nam Mũi Né SummerLand

Trang Chủ / Tin tức bất động sản / Tiến độ Giải Phóng Mặt Bằng Đường Sắt Bắc-Nam

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, được kỳ vọng tạo động lực lớn cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Để dự án quy mô này có thể khởi công đúng kế hoạch, công tác giải phóng mặt bằng đóng vai trò cực kỳ quan trọng và đang được Chính phủ cùng các địa phương khẩn trương thúc đẩy tiến độ.

Nội Dung Bài Viết

Tầm quan trọng Chiến lược của Dự án Đường Sắt Tốc Độ Cao

Việc đầu tư xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam không chỉ nâng cao năng lực vận tải, giảm tải cho các loại hình giao thông khác mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc kết nối các vùng kinh tế trọng điểm. Dự án này đi qua 15 tỉnh, thành phố sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, có tổng chiều dài lên tới 1.541 km. Quy mô của dự án bao gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa, đòi hỏi một diện tích đất rất lớn, ước tính khoảng 10.827 ha. Theo tính toán sơ bộ, sẽ có khoảng 120.836 hộ dân nằm trong phạm vi ảnh hưởng và cần được tái định cư. Đây là những con số cho thấy sự phức tạp và quy mô của công tác giải phóng mặt bằng đối với dự án mang tính lịch sử này.

Triển khai Công tác Giải Phóng Mặt Bằng

Nhận thức được sự phức tạp và cần thiết của công tác giải phóng mặt bằng, Quốc hội đã có chủ trương tách riêng hạng mục này thành một dự án độc lập. Điều này nhằm tạo sự chủ động và kịp thời trong quá trình chuẩn bị, đảm bảo mặt bằng “sạch” sẵn sàng cho giai đoạn xây lắp chính thức. Bộ Xây dựng được giao là cơ quan chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng 15 địa phương có tuyến đường đi qua để triển khai dự án riêng biệt này. Chính phủ đã đặt ra mục tiêu cụ thể, đó là phải khởi động được công tác giải phóng mặt bằng, bao gồm cả vấn đề tái định cư, ngay trong tháng 8 năm 2025.

Để đạt được mục tiêu này, các bộ, ngành và đặc biệt là các địa phương – lực lượng được xác định là chủ lực – cần phải xây dựng kế hoạch chi tiết, cụ thể hóa từng đầu việc và tiến độ thực hiện. Đồng thời, việc báo cáo kịp thời những khó khăn, vướng mắc phát sinh là rất cần thiết để có thể tháo gỡ, xử lý nhanh chóng. Những vấn đề thuộc thẩm quyền của Trung ương như chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, đất lúa hay quy hoạch hạ tầng cần được địa phương phản ánh ngay lập tức nếu gặp vướng mắc.

Bàn Giao Hồ Sơ và Kế Hoạch Địa Phương

Theo chỉ đạo tại Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025 về kế hoạch triển khai chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam, Bộ Xây dựng đã rà soát và hoàn thành việc bàn giao hồ sơ thiết kế sơ bộ cùng ranh giới giải phóng mặt bằng cho 20 địa phương liên quan (bao gồm cả các địa phương trước khi sáp nhập hành chính). Việc bàn giao này là cơ sở để các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch cụ thể cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Các địa phương được yêu cầu phải khẩn trương lập kế hoạch chi tiết và chủ động bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương để ứng trước cho công tác giải phóng mặt bằng. Đồng thời, việc thành lập Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng cấp tỉnh là bắt buộc và phải hoàn thành trước ngày 1 tháng 7 năm 2025. Tuy nhiên, tính đến giữa tháng 6 năm 2025, tiến độ triển khai của các địa phương vẫn còn chậm. Chỉ có 1/20 địa phương đã thành lập Ban chỉ đạo, 5/20 địa phương rà soát sơ bộ nhu cầu tái định cư, và chỉ 1/20 địa phương lập kế hoạch triển khai chi tiết. Bộ Xây dựng đã kiến nghị các địa phương cần tập trung hơn vào việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, xác định vị trí và lập dự án xây dựng các khu tái định cư. Mục tiêu chung là cơ bản hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trước tháng 12 năm 2026 để có thể bàn giao mặt bằng cho các nhà thầu thi công.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Song song với công tác thu hồi đất và bố trí nơi ở mới, việc di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là các công trình điện từ 110 kV trở lên cũng cần được thực hiện khẩn trương. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao chủ trì thực hiện tiểu dự án này và cũng phải hoàn thành trước tháng 12 năm 2026.

Những Vướng Mắc và Kiến Nghị Từ Địa Phương

Tại các cuộc họp trực tuyến và trực tiếp, đại diện các địa phương đã báo cáo về những khó khăn và đề xuất các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và tái định cư. Tỉnh Bình Định gặp vướng mắc trong việc xác định hướng tuyến chính thức, đề nghị Bộ Xây dựng làm rõ để tránh ảnh hưởng đến các khu dân cư đã được quy hoạch tái định cư và các di tích lịch sử. Địa phương này cũng kiến nghị được áp dụng cơ chế bồi thường theo quy định địa phương và nhận được sự hỗ trợ vốn từ Trung ương.

Lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa cho biết đã tích cực chuẩn bị 39 khu tái định cư, trong đó nhiều khu đã có thiết kế chi tiết. Tuy nhiên, tỉnh đề xuất được ứng trước vốn từ nguồn giải phóng mặt bằng để xây dựng hạ tầng kỹ thuật các khu tái định cư này trước, sau đó sẽ hoàn trả lại bằng chi phí đền bù. TP. Hà Nội bày tỏ sự sẵn sàng ứng vốn ngân sách để đẩy nhanh các bước bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Thành phố cũng đề xuất lựa chọn các địa điểm thuận lợi về giải phóng mặt bằng như ga Ngọc Hồi hoặc Thường Tín để tổ chức sự kiện khởi động dự án vào ngày 19 tháng 8 năm 2025.

Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh đã tiến hành khảo sát khoảng 200 trường hợp cần tái định cư và dự kiến bố trí vào các nền đất hoặc căn hộ sẵn có. Thành phố kiến nghị tích hợp mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD) tại khu vực ga Thủ Thiêm và bãi đậu tàu rộng 60,5 ha nhằm tối ưu hóa việc khai thác hạ tầng đường sắt tốc độ cao. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã biểu dương những địa phương có sự chuẩn bị tốt và yêu cầu các tỉnh, thành phố còn chậm trễ phải giải trình rõ nguyên nhân và cam kết tiến độ cụ thể.

Nguyên Tắc Tái Định Cư và Khung Pháp Lý Mới

Một trong những nguyên tắc cốt lõi được nhấn mạnh trong quá trình triển khai giải phóng mặt bằng cho đường sắt tốc độ cao là tái định cư phải đi trước một bước. Điều này nhằm đảm bảo ổn định cuộc sống, an sinh xã hội cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án trước khi tiến hành di dời. Sự đồng thuận của người dân là yếu tố then chốt quyết định sự thành công và tiến độ của toàn bộ dự án.

Luật Đất đai năm 2024 mới được ban hành đã có những thay đổi quan trọng, trao toàn bộ thẩm quyền về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho chính quyền cấp tỉnh. Điều này có nghĩa là việc xây dựng một khung chính sách giải phóng mặt bằng chung áp dụng cho toàn tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là không cần thiết và thậm chí có thể làm chậm tiến độ do tăng thêm các thủ tục hành chính.

Để hỗ trợ các địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất kịp thời với nhu cầu của dự án, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang hoàn thiện dự thảo nghị quyết của Chính phủ. Nghị quyết này sẽ cho phép các địa phương được sử dụng các chỉ tiêu đất đai cần thiết theo nhu cầu đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư cho dự án, ngay cả khi quy hoạch tỉnh chưa kịp thời cập nhật.

Phân Bổ Nguồn Lực Tài Chính và Vai Trò Các Bên

Nguồn lực tài chính cho dự án giải phóng mặt bằng và tái định cư phục vụ đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam được xác định là sử dụng ngân sách Trung ương, với tính chất của một dự án độc lập. Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng sẽ phối hợp để tổng hợp nhu cầu vốn từ 15 tỉnh, thành phố liên quan nhằm bố trí nguồn vốn phù hợp.

Trong trường hợp các địa phương có khả năng tự cân đối một phần, họ có thể sử dụng nguồn lực tại chỗ kết hợp với vốn Trung ương. Đối với những địa phương gặp khó khăn về ngân sách, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ để trình Quốc hội xem xét bổ sung vốn. Nguyên tắc phân cấp, giao quyền chủ động cho địa phương trong việc tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng được khẳng định là đúng đắn theo quy định của pháp luật và Nghị quyết 172 của Quốc hội.

Mỗi địa phương phải thành lập Ban chỉ đạo cấp tỉnh và tổ giúp việc để trực tiếp điều hành triển khai dự án. Mặc dù có thể phân cấp một số công việc cụ thể cho cấp xã thực hiện, nhưng trách nhiệm cuối cùng về kết quả giải phóng mặt bằng vẫn thuộc về chính quyền cấp tỉnh trước Trung ương. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ (Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp) và các địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn vốn được cấp phát kịp thời và quy trình được thực hiện thông suốt, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Chỉ Đạo Thúc Đẩy Tiến Độ và Nhiệm Vụ Trọng Tâm

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã đưa ra những chỉ đạo cụ thể nhằm thúc đẩy tiến độ giải phóng mặt bằng cho đường sắt tốc độ cao. Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ làm việc trực tiếp với từng địa phương để rà soát thực địa hướng tuyến, đặc biệt chú ý đến các khu vực nhạy cảm như vùng lõi rừng tự nhiên, di sản văn hóa, khu vực quốc phòng – an ninh hay những nơi có mật độ dân cư đông đúc. Dù mới ở bước xác định hướng tuyến trên bản đồ, các địa phương cần chủ động nắm bắt nhu cầu, xác định chính xác diện tích đất cần thu hồi và xây dựng phương án tái định cư cụ thể.

Bộ Xây dựng cũng sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp để sớm hoàn thiện Nghị quyết của Chính phủ nhằm tháo gỡ những vướng mắc về quy hoạch phát sinh sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Cùng với việc Chính phủ điều chỉnh quy hoạch tổng thể, các địa phương được yêu cầu đồng thời tiến hành điều chỉnh quy hoạch tỉnh, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết xung quanh các nhà ga. Việc này nhằm tối ưu hóa khả năng kết nối giao thông, phát triển các khu thương mại, dịch vụ, và tạo ra không gian phát triển đô thị hiện đại, đa tầng, tích hợp theo mô hình TOD.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh rằng dự án giải phóng mặt bằng và tái định cư là một dự án độc lập và sẽ sử dụng nguồn ngân sách Trung ương. Bộ Tài chính có trách nhiệm ban hành hướng dẫn chi tiết gửi đến 15 tỉnh, thành phố để họ có cơ sở triển khai. Trong bối cảnh hồ sơ chi tiết chưa hoàn chỉnh, các địa phương được phép tạm thời gửi đề xuất phần tái định cư trước để được cấp vốn, đồng thời chủ động ứng vốn để triển khai các công việc cần thiết. Các bộ, ngành và địa phương cần khẩn trương thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ được giao, đặc biệt là hoàn thiện hồ sơ và các điều kiện cần thiết để có thể chính thức khởi động, khởi công một số hạng mục quan trọng của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam.

Các Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs)

Q1: Dự án giải phóng mặt bằng đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam có vai trò gì?
Dự án giải phóng mặt bằng đóng vai trò quyết định để có “mặt bằng sạch”, sẵn sàng cho việc xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, giúp đảm bảo tiến độ chung của toàn bộ dự án trọng điểm quốc gia này.

Q2: Khi nào dự kiến khởi động công tác giải phóng mặt bằng cho dự án?
Theo chỉ đạo của Chính phủ, công tác giải phóng mặt bằng, bao gồm cả tái định cư, dự kiến sẽ được khởi động vào tháng 8 năm 2025.

Q3: Thẩm quyền giải quyết các vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc về ai theo Luật Đất đai 2024?
Theo Luật Đất đai 2024, toàn bộ thẩm quyền về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được giao cho chính quyền cấp tỉnh có dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam đi qua.

Q4: Nguồn vốn cho dự án giải phóng mặt bằng đến từ đâu?
Dự án giải phóng mặt bằng và tái định cư phục vụ đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là một dự án độc lập và sử dụng nguồn ngân sách Trung ương.

Q5: Vai trò của địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng là gì?
Các địa phương được xác định là lực lượng chủ lực, có trách nhiệm tổ chức thực hiện toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng, lập kế hoạch chi tiết, ứng vốn ngân sách địa phương, thành lập Ban chỉ đạo, và chuẩn bị các phương án tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng.

Những thông tin về tiến độ giải phóng mặt bằng đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam sẽ tiếp tục được SummerLand theo dõi và gửi đến quý độc giả.