Thaksin Shinawatra là một cái tên không thể không nhắc đến khi nói về nền chính trị hiện đại của Thái Lan. Là một tỷ phú, cựu sĩ quan cảnh sát và cựu thủ tướng, ông đã để lại dấu ấn sâu sắc qua những chính sách kinh tế mang tính cách mạng, đồng thời vướng vào vô số tranh cãi và cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài. Hơn một thập kỷ sống lưu vong ở nước ngoài, sự trở về của ông luôn là một chủ đề nóng bỏng, thu hút sự quan tâm của cả giới truyền thông quốc tế lẫn công chúng trong nước. Bài viết này của Summerland sẽ đi sâu vào tìm hiểu Thaksin Shinawatra là ai, những thăng trầm trong sự nghiệp và cuộc đời của một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất lịch sử chính trị Thái Lan.
Sơ Lược Về Cựu Thủ Tướng Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra là ai? Ông sinh năm 1949, là một doanh nhân kiêm chính trị gia người Thái Lan, nổi tiếng với vai trò cựu Thủ tướng Vương quốc Thái Lan từ năm 2001 đến 2006. Trước khi bước vào chính trường, Thaksin đã xây dựng một đế chế kinh doanh viễn thông khổng lồ, Shin Corporation, trở thành một trong những người giàu nhất Thái Lan. Ông cũng là người sáng lập Đảng Thai Rak Thai (Thái yêu Thái) với đường lối chính sách tập trung vào tầng lớp nông dân và người nghèo. Gia đình ông tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chính trường Thái, với em gái Yingluck Shinawatra và con gái Paetongtarn Shinawatra đều từng nắm giữ hoặc là ứng viên tiềm năng cho vị trí Thủ tướng.
Tiểu Sử và Con Đường Học Vấn Của Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra sinh ngày 26 tháng 7 năm 1949 tại San Kamphaeng, Chiang Mai, miền Bắc Thái Lan, trong một gia đình gốc Hoa giàu có và có ảnh hưởng về chính trị địa phương. Cha ông là Lert Shinawatra và mẹ là Yindee Shinawatra. Ông là con thứ hai trong số 10 người con. Gia đình Shinawatra đã có lịch sử kinh doanh và sở hữu đất đai lâu đời tại Chiang Mai.
Ông tốt nghiệp Học viện Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan vào năm 1973. Sau đó, Thaksin tiếp tục con đường học vấn ở Hoa Kỳ, lấy bằng Thạc sĩ về Tư pháp Hình sự tại Đại học Eastern Kentucky vào năm 1975 và bằng Tiến sĩ tại Đại học Sam Houston State vào năm 1978. Nền tảng học vấn vững chắc này không chỉ trang bị cho ông kiến thức chuyên môn mà còn mở rộng tầm nhìn, giúp ông phát triển tư duy chiến lược trong cả lĩnh vực kinh doanh lẫn chính trị sau này.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Sidney Sheldon là ai: Giải mã cuộc đời và di sản của bậc thầy kể chuyện
- Tải Bài Hát Sao Em Nỡ Đành Quên – Link Tốc Độ Cao, Full Audio & Video
- Epic Tower Hà Nội: Chi tiết dự án Duy Tân
- Bản Đồ Quy Hoạch Bến Củi Dương Minh Châu Tây Ninh Mới Nhất
- Bản Đồ Quy Hoạch Vĩnh Trinh Vĩnh Thạnh Cần Thơ Mới Nhất
Có thể bạn quan tâm: Cầu Thủ Mang Áo Số 7 Của Đội Tuyển Việt Nam Là Ai? Thông Tin Chi Tiết
Trở về Thái Lan, Thaksin bắt đầu sự nghiệp trong ngành cảnh sát, đạt đến cấp bậc Trung tá trước khi chuyển hướng sang kinh doanh vào đầu những năm 1980. Đây là một bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông, đánh dấu sự khởi đầu của một hành trình đầy tham vọng và gặt hái nhiều thành công rực rỡ.
Sự Nghiệp Kinh Doanh Lẫy Lừng: Shin Corporation
Trước khi trở thành một nhân vật chính trị tầm cỡ, Thaksin Shinawatra đã xây dựng một đế chế kinh doanh hùng mạnh, chủ yếu trong lĩnh vực viễn thông và công nghệ thông tin. Ông thành lập Shin Corporation (ban đầu là Shinawatra Computer Service and Investment) vào năm 1987. Công ty này nhanh chóng phát triển, trở thành một trong những tập đoàn lớn nhất Thái Lan, tiên phong trong nhiều dịch vụ như điện thoại di động (AIS), truyền hình vệ tinh (ITV), và internet.
Có thể bạn quan tâm: Sầm Huệ Minh Là Ai? Chân Dung Nữ Doanh Nhân Ngành Xe Sang
Thaksin đã có tầm nhìn chiến lược khi nhận ra tiềm năng to lớn của ngành viễn thông trong bối cảnh Thái Lan đang phát triển mạnh mẽ. Ông là người đưa khái niệm điện thoại di động đến với số đông người dân Thái, giúp kết nối những vùng nông thôn xa xôi. Thành công trong kinh doanh không chỉ mang lại cho ông khối tài sản khổng lồ mà còn tạo dựng một hình ảnh của một nhà lãnh đạo năng động, tháo vát và có khả năng biến tầm nhìn thành hiện thực, điều mà sau này ông đã vận dụng hiệu quả vào sự nghiệp chính trị của mình. Đến cuối những năm 1990, Thaksin đã là một trong những tỷ phú giàu có nhất Thái Lan.
Con Đường Chính Trị: Từ Doanh Nhân Đến Thủ Tướng
Có thể bạn quan tâm: Làm Sao Để Thế Giới Biết Bạn Là Ai: Hành Trình Định Vị Bản Thân
Con đường chính trị của Thaksin Shinawatra bắt đầu vào giữa những năm 1990. Với kinh nghiệm kinh doanh và tài năng lãnh đạo đã được chứng minh, ông nhanh chóng thu hút sự chú ý. Ông từng giữ các chức vụ như Bộ trưởng Ngoại giao (1994-1995) và Phó Thủ tướng (1997) trong các chính phủ liên minh khác nhau. Tuy nhiên, Thaksin nhận thấy rằng để thực sự tạo ra thay đổi và thực hiện tầm nhìn của mình, ông cần một nền tảng chính trị vững chắc và độc lập hơn.
Thành Lập Đảng Thai Rak Thai và Cuộc Cách Mạng Chính Sách
Có thể bạn quan tâm: Sabo Là Ai: Toàn Tập Về Phó Tư Lệnh Quân Cách Mạng
Vào năm 1998, Thaksin Shinawatra thành lập Đảng Thai Rak Thai (TRT), với khẩu hiệu “คิดใหม่ ทำใหม่” (Nghĩ khác, Làm khác). Đảng này nhanh chóng xây dựng một chương trình nghị sự tập trung vào các vấn đề mà phần lớn dân số Thái Lan quan tâm: y tế, kinh tế nông nghiệp và giáo dục. TRT đã tạo ra một làn sóng mới trong chính trị Thái Lan bằng cách tiếp cận cử tri một cách trực tiếp và mạnh mẽ, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, nơi mà các chính phủ trước đây thường bỏ qua.
Với những chính sách mang tính “dân túy” cao, như chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân giá 30 baht (khoảng 1 đô la Mỹ), quỹ phát triển làng xã (One Tambon One Product – OTOP), và các khoản vay nhỏ cho nông dân, Thai Rak Thai đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc tổng tuyển cử năm 2001. Đây là lần đầu tiên một đảng chính trị ở Thái Lan giành được đa số phiếu tuyệt đối, đưa Thaksin Shinawatra lên nắm quyền Thủ tướng.
Các Chính Sách Dưới Thời Thủ Tướng Thaksin
Dưới thời Thaksin Shinawatra làm Thủ tướng (2001-2006), Thái Lan đã trải qua một giai đoạn chuyển đổi đáng kể với hàng loạt chính sách kinh tế và xã hội đầy tham vọng. Các chính sách này được biết đến với tên gọi chung là “Thaksinomics”, tập trung vào việc kích thích tăng trưởng kinh tế từ dưới lên và cải thiện đời sống của người dân ở vùng nông thôn.
Một trong những thành tựu nổi bật nhất là chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân. Chỉ với 30 baht cho mỗi lần khám chữa bệnh, hàng triệu người Thái, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, đã có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế mà trước đây họ không đủ khả năng chi trả. Chương trình này được đánh giá cao về hiệu quả trong việc giảm nghèo và cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Bên cạnh đó, các quỹ phát triển làng xã (OTOP) đã khuyến khích sản xuất và tiếp thị các sản phẩm thủ công địa phương, tạo ra công ăn việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Chính phủ cũng tập trung vào việc cấp vốn vay lãi suất thấp cho nông dân và các doanh nghiệp nhỏ, giúp họ vượt qua khó khăn kinh tế và phát triển sản xuất.
Về kinh tế vĩ mô, chính phủ Thaksin đã thành công trong việc phục hồi kinh tế sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, duy trì tăng trưởng GDP ổn định và giảm nợ công. Các dự án cơ sở hạ tầng lớn cũng được khởi xướng nhằm hiện đại hóa đất nước. Những chính sách này đã giúp Thaksin Shinawatra xây dựng một lượng lớn người ủng hộ trung thành, đặc biệt là từ tầng lớp nông dân và lao động ở các tỉnh, những người cảm thấy được chính phủ quan tâm và đại diện cho quyền lợi của họ.
Các Cuộc Khủng Hoảng và Cáo Buộc Dưới Thời Thaksin
Mặc dù đạt được nhiều thành công trong các chính sách xã hội và kinh tế, chính phủ của Thaksin Shinawatra cũng đối mặt với nhiều cáo buộc và chỉ trích gay gắt, dẫn đến một thời kỳ bất ổn chính trị kéo dài tại Thái Lan.
Cáo Buộc Độc Tài và Tham Nhũng
Một trong những chỉ trích lớn nhất đối với Thaksin là phong cách lãnh đạo “độc đoán” và việc lạm dụng quyền lực. Các nhà phê bình cho rằng ông đã tìm cách kiểm soát truyền thông, hạn chế tự do ngôn luận và tập trung quyền lực vào tay mình và gia đình. Vụ bán cổ phần của Shin Corporation cho Temasek Holdings (Singapore) vào năm 2006 mà không phải nộp thuế đã gây ra làn sóng phẫn nộ trong công chúng, bị coi là hành vi tham nhũng và xung đột lợi ích. Vụ việc này đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình lớn dẫn đến cuộc đảo chính sau này.
Ngoài ra, Thaksin Shinawatra còn bị cáo buộc sử dụng quyền lực để vợ mình, bà Pojaman Damapong, mua một lô đất tại khu Ratchadapisek của Bangkok với giá thấp hơn thị trường vào năm 2003. Mặc dù ông luôn phủ nhận mọi cáo buộc, những vụ việc này đã làm suy yếu lòng tin của một bộ phận lớn dân chúng và giới tinh hoa vào chính phủ của ông.
Chiến Dịch Chống Ma Túy và Vấn Đề Nhân Quyền
Chính phủ Thaksin đã phát động một chiến dịch “chiến tranh chống ma túy” vào năm 2003, với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn nạn buôn bán ma túy. Mặc dù chiến dịch này được nhiều người dân ủng hộ vì mang lại sự an toàn cho cộng đồng, nó cũng bị chỉ trích nặng nề bởi các tổ chức nhân quyền quốc tế và trong nước vì những vi phạm nghiêm trọng. Hàng ngàn người đã thiệt mạng trong chiến dịch, nhiều trường hợp bị cho là giết người phi pháp và thiếu quá trình xét xử công bằng. Điều này đã làm dấy lên lo ngại về tình trạng lạm dụng quyền lực và vi phạm nhân quyền dưới thời chính phủ Thaksin.
Xung Đột ở Miền Nam Thái Lan
Xung đột tại các tỉnh phía Nam Thái Lan, nơi có đa số người Hồi giáo Mã Lai sinh sống, cũng bùng phát mạnh mẽ dưới thời chính phủ Thaksin. Các chính sách cứng rắn và đôi khi thiếu nhạy cảm về văn hóa của chính phủ đã làm gia tăng căng thẳng, dẫn đến các cuộc tấn công bạo lực và bất ổn kéo dài. Cách tiếp cận này bị nhiều nhà phân tích cho là đã làm tình hình trở nên tồi tệ hơn thay vì giải quyết gốc rễ vấn đề.
Cuộc Đảo Chính Năm 2006 và Thời Kỳ Lưu Vong
Sự bất ổn chính trị kéo dài và những cáo buộc ngày càng gay gắt đã lên đến đỉnh điểm vào năm 2006. Hàng loạt cuộc biểu tình lớn của “Liên minh Nhân dân vì Dân chủ” (PAD), còn gọi là phe “Áo Vàng”, đã liên tục diễn ra tại Bangkok, yêu cầu Thaksin Shinawatra từ chức. Họ cáo buộc ông tham nhũng và lạm dụng quyền lực.
Diễn Biến Cuộc Đảo Chính
Vào ngày 19 tháng 9 năm 2006, khi Thaksin đang ở New York để tham dự phiên họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, quân đội Thái Lan dưới sự chỉ đạo của Tướng Sonthi Boonyaratglin đã thực hiện một cuộc đảo chính không đổ máu. Quân đội đã nắm quyền kiểm soát chính phủ, tuyên bố thiết quân luật, đình chỉ hiến pháp và giải tán Quốc hội. Thaksin Shinawatra ngay lập tức bị phế truất và bị cấm trở lại Thái Lan.
Cuộc đảo chính này đã chấm dứt 5 năm cầm quyền của Thaksin, nhưng cũng mở ra một kỷ nguyên mới của sự phân cực chính trị sâu sắc tại Thái Lan, với hai phe đối lập chính là những người ủng hộ Thaksin (“Áo Đỏ”) và những người phản đối ông (“Áo Vàng”).
Cuộc Sống Lưu Vong và Án Tù Vắng Mặt
Sau cuộc đảo chính, Thaksin Shinawatra sống lưu vong ở nước ngoài, chủ yếu tại Dubai và London, Vương quốc Anh, trong suốt hơn 16 năm. Ông bị truy tố và kết án vắng mặt vào năm 2008 bởi Tòa án Tối cao Thái Lan vì tội tham nhũng liên quan đến vụ mua bán đất ở Ratchadapisek. Ông bị kết án hai năm tù giam. Kể từ đó, ông phải đối mặt với một số cáo buộc và lệnh truy nã khác từ các vụ án khác nhau tại Thái Lan.
Mặc dù sống xa quê hương, Thaksin vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể đến chính trường Thái Lan. Ông thường xuyên liên lạc với những người ủng hộ mình, và các đảng phái có liên hệ với ông, như Đảng Pheu Thai, vẫn tiếp tục giành được những chiến thắng quan trọng trong các cuộc bầu cử sau này. Điều này cho thấy sức hút và tầm ảnh hưởng không suy giảm của ông đối với một bộ phận lớn cử tri Thái Lan.
Kế Hoạch Trở Về Thái Lan và Bối Cảnh Chính Trị Hiện Tại
Sau nhiều năm sống lưu vong, mong muốn trở về quê hương của Thaksin Shinawatra ngày càng trở nên rõ rệt, đặc biệt là vào năm 2023. Các tuyên bố của ông đã tạo ra một làn sóng chú ý lớn, ảnh hưởng không nhỏ đến cục diện chính trị Thái Lan, đặc biệt là trước thềm cuộc tổng tuyển cử quan trọng.
Mong Muốn Đoàn Tụ Với Gia Đình
Thaksin đã bày tỏ mong muốn được trở về Thái Lan để đoàn tụ với gia đình, đặc biệt là các con và các cháu. Trên Twitter (hiện là X), ông chia sẻ nỗi lòng về việc đã gần 17 năm bị chia cắt với những người thân yêu và mong muốn được chăm sóc cháu ngoại trước sinh nhật của mình. Ông nói: “Tôi đã già rồi”, nhấn mạnh yếu tố cá nhân và tình cảm trong quyết định trở về.
Lời chia sẻ của ông không chỉ là tâm tư cá nhân mà còn được giới phân tích nhìn nhận như một phần trong chiến lược chính trị, thu hút sự đồng cảm từ công chúng và những người ủng hộ ông. Mong muốn “sống với các cháu của mình” là một lý do được ông thường xuyên nhắc đến, cho thấy khía cạnh con người phía sau một chính trị gia đầy quyền lực.
Sẵn Sàng Chấp Nhận Án Tù
Điều đáng chú ý là Thaksin Shinawatra tuyên bố sẵn sàng chấp nhận án tù theo quy định của pháp luật Thái Lan khi trở về. Ông từng chia sẻ với báo chí: “Tôi đã thụ án 16 năm trong nhà tù lớn vì họ ngăn cản tôi sống cùng gia đình. Tôi cũng đã chịu đựng đủ rồi. Nếu chịu đựng tiếp trong một nhà tù nhỏ hơn thì điều này cũng ổn thôi”. Tuyên bố này cho thấy sự chuẩn bị tinh thần của ông cho các hậu quả pháp lý.
Thaksin cũng khẳng định rằng quyết định trở về không phải là một sự phản bội đối với những người ủng hộ ông và không phải là để gây gánh nặng cho Đảng Pheu Thai. Ông nói sẽ tuân thủ mọi quy trình pháp lý, một động thái có thể được hiểu là nhằm xoa dịu các lo ngại về sự can thiệp chính trị vào hệ thống tư pháp. Việc ông không mong được ân xá bởi quốc hội cũng thể hiện sự độc lập trong quyết định của mình.
Bối Cảnh Chính Trị và Ảnh Hưởng Đến Đảng Pheu Thai
Thời điểm Thaksin Shinawatra tuyên bố trở về trùng với giai đoạn con gái ông, Paetongtarn Shinawatra, đang là ứng viên sáng giá cho vị trí Thủ tướng Thái Lan trong cuộc tổng tuyển cử. Điều này đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về một “thỏa thuận” chính trị tiềm năng, trong đó việc ông Thaksin trở về có thể liên quan đến việc Đảng Pheu Thai lên nắm quyền.
Dù Thaksin khẳng định ông không muốn trở thành gánh nặng, nhưng sự hiện diện của ông chắc chắn sẽ có tác động lớn đến động lực chính trị trong nước. Các nhà phân tích cho rằng, việc ông chấp nhận thụ án có thể là một phần của quá trình hòa giải chính trị phức tạp, nhằm giảm bớt sự phân cực và ổn định đất nước.
Di Sản và Tầm Ảnh Hưởng Của Thaksin Shinawatra
Dù được yêu mến hay bị chỉ trích, không thể phủ nhận rằng Thaksin Shinawatra đã để lại một di sản phức tạp và sâu sắc trong lịch sử hiện đại của Thái Lan. Ông là một nhân vật đã định hình lại nền chính trị, kinh tế và xã hội của quốc gia này theo nhiều cách khác nhau.
Tác Động Tích Cực
Di sản tích cực của Thaksin thường được nhắc đến là việc ông đã mang lại hy vọng và cải thiện đời sống cho hàng triệu người dân Thái Lan, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Các chính sách “Thaksinomics” như chăm sóc sức khỏe 30 baht, quỹ làng xã OTOP, và các khoản vay nhỏ đã giúp giảm nghèo đáng kể, kích thích kinh tế địa phương và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ công cho người nghèo. Ông đã trao quyền và tiếng nói cho một bộ phận dân chúng mà trước đây thường bị bỏ qua bởi giới tinh hoa Bangkok. Sự tiếp cận trực tiếp với người dân và việc sử dụng các chiến dịch marketing chính trị hiện đại đã thay đổi cách các chính trị gia tương tác với cử tri.
Tác Động Tiêu Cực và Sự Phân Cực Chính Trị
Tuy nhiên, di sản của Thaksin cũng gắn liền với sự phân cực chính trị sâu sắc và những cuộc khủng hoảng kéo dài. Các cáo buộc về tham nhũng, lạm dụng quyền lực, vi phạm nhân quyền trong chiến dịch chống ma túy, và việc bị lật đổ trong một cuộc đảo chính đã tạo ra vết rạn lớn trong xã hội Thái Lan. Sự chia rẽ giữa phe “Áo Đỏ” (những người ủng hộ Thaksin) và phe “Áo Vàng” (những người chống đối ông) đã dẫn đến nhiều năm bất ổn, biểu tình bạo lực và các cuộc can thiệp quân sự. Điều này đã làm suy yếu thể chế dân chủ và gây ra những thách thức lớn cho sự ổn định và phát triển của đất nước.
Ảnh Hưởng Lâu Dài Đến Chính Trường Thái Lan
Thaksin Shinawatra vẫn là một nhân vật trung tâm trong chính trường Thái Lan ngay cả khi ông vắng mặt. Các đảng phái do gia đình ông lãnh đạo hoặc có liên hệ với ông như Thai Rak Thai, Đảng Sức mạnh Nhân dân, và Đảng Pheu Thai, đã nhiều lần giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử, cho thấy sức ảnh hưởng bền bỉ của tư tưởng và di sản của ông. Sự trở về của ông, dù có những rủi ro pháp lý, cũng được xem là một sự kiện mang tính biểu tượng, có khả năng mở ra một chương mới cho sự nghiệp chính trị cá nhân và cho bối cảnh chính trị tổng thể của Thái Lan.
Kết Luận
Qua những thăng trầm trong sự nghiệp và cuộc đời, Thaksin Shinawatra là ai đã được phác họa rõ nét như một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn, một nhà cải cách đầy tham vọng nhưng cũng không kém phần gây tranh cãi của Thái Lan. Từ một doanh nhân tài ba trở thành Thủ tướng được lòng dân, rồi phải sống lưu vong và đối mặt với án tù, hành trình của ông phản ánh những biến động và thách thức của một quốc gia đang trên đà phát triển. Dù tương lai mang đến điều gì, sự trở về của Thaksin và di sản của ông chắc chắn sẽ tiếp tục là chủ đề được mổ xẻ và bàn luận trong nhiều năm tới, định hình một phần quan trọng của câu chuyện chính trị Thái Lan.
