Lục Thị Đậu: Người Mở Đường Phan Thiết Mũi Né Vĩ Đại Mũi Né SummerLand

Trang Chủ / Du Lịch / Lục Thị Đậu: Người Mở Đường Phan Thiết Mũi Né Vĩ Đại

Vùng đất Phan Thiết – Mũi Né ngày nay sầm uất là nhờ công sức của biết bao người. Trong số đó, câu chuyện về Lục Thị Đậu người mở đường Phan Thiết Mũi Né là một minh chứng sống động cho ý chí vươn lên và lòng hào hiệp, một tấm gương về sự đóng góp bền bỉ cho quê hương.

Xuất Thân Đầy Bất Hạnh của Lục Thị Đậu

Cuộc đời của bà Lục Thị Đậu, một trong những thương gia giàu có và có ảnh hưởng lớn tại Phan Thiết xưa, bắt đầu đầy gian truân. Bà sinh vào ngày 26 tháng 6 năm 1888 âm lịch tại Khánh Thiện, một làng chài nhỏ thuộc vùng Mũi Né ngày nay. Mẹ bà là vợ của một người đàn ông họ Lục, làm nghề gánh cá thuê từ Chợ Lầu (Phan Lý Chàm) vào. Không may, ngay sau khi sinh bà, mẹ bà đã qua đời vì băng huyết, để lại bà bơ vơ từ khi còn đỏ hỏn.

Mất đi hơi ấm và dòng sữa mẹ, bà Lục Thị Đậu khi còn bé chỉ biết khóc ngằn ngặt. Một người dì, chị của mẹ bà, đã đưa bà đi xin sữa, xin cháo loãng từ những người trong làng để nuôi sống đứa cháu bất hạnh. Thời thơ ấu của bà gắn liền với sự cưu mang của người thân và những khó khăn thiếu thốn. Năm 8 tuổi, cha bà, lúc này đã có gia đình mới, đón bà về nuôi. Tuy nhiên, chỉ sau vài năm, bà phải quay về sống với bên nội vì cuộc sống với mẹ kế gặp nhiều trở ngại, đúng như câu ca dao cũ “Mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng”.

Nỗ Lực Vươn Lên và Hôn Nhân Đầu Đời

Năm 1905, bà Lục Thị Đậu bước sang tuổi 17, cái tuổi đẹp nhất của người con gái. Lớn lên ở làng biển Khánh Thiện, bà có nước da rám nắng khỏe khoắn vì thường xuyên phơi mình dưới gió biển. Tuy nhiên, trời phú cho bà vóc dáng đầy đặn, đôi môi lúc nào cũng đỏ mọng và đôi mắt lá răm thu hút. Không chỉ có nhan sắc, bà còn sở hữu một sức khỏe phi thường. Trong khi những phụ nữ khác chỉ gánh vài ba gánh cá đã thấm mệt, bà có thể chạy thoăn thoắt với hơn chục gánh trên vai.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Nhận thấy sức khỏe và đức tính chịu khó của bà, nhiều gia đình trong làng có con trai đã ngỏ ý dạm hỏi. Thế nhưng, bà nội muốn bà kết duyên với con trai ông Hương Nhu ở làng Thiện Khánh kề bên, nay là địa phận Hàm Tiến. Đám cưới của bà vào năm đó là một sự kiện lớn trong vùng, thu hút đông đảo dân làng ra xem và chúc phúc. Tiếc thay, cuộc hôn nhân đầu tiên này chỉ kéo dài vỏn vẹn một năm. Chồng bà không may lâm bệnh nặng và qua đời, khiến bà trở thành góa phụ khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sau vài năm sống cảnh đơn chiếc, bà Lục Thị Đậu quyết định quay về sống cùng bà nội tại làng Thiện Khánh. Cùng thời điểm này, làng biển đón thêm nhiều người từ phương xa đến làm ăn. Bên cạnh nhà bà nội có anh thanh niên tên Lương Trân, thường xuyên nhìn bà bằng ánh mắt ngưỡng mộ. Thấy vậy, hàng xóm đã vun vào, động viên bà nội cho bà tái giá. Năm 1908, bà Đậu nên duyên vợ chồng với anh Lương Trân. Ngày ra riêng, bà nội cho hai vợ chồng một quan tiền và một giạ gạo làm hành trang, dặn dò hai người cố gắng bươn chải và yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.

Dựng Xây Cơ Nghiệp Từ Hai Bàn Tay Trắng

Những ngày đầu lập nghiệp của bà Lục Thị Đậu và người chồng thứ hai là ông Lương Trân vô cùng gian khó. Như bà đã ghi lại trên văn bia, đó là khoảng thời gian “hết sức nghèo khổ, thiếu trước hụt sau, thậm chí thiếu nợ, ngày nào chủ nợ cũng kéo đến đòi”. Đôi vợ chồng trẻ phải làm đủ mọi nghề để kiếm sống qua ngày. Từ 5 giờ sáng, bà Đậu đã thức dậy cùng chồng tráng bánh. Sau khi xong việc tráng bánh, họ lại chuyển sang chiên cá để bán vào buổi chợ chiều.

Ông Lương Trân hết mực thương vợ, thấy bà phải gánh vác mọi việc nặng nhọc trong gia đình. Tuy nhiên, có một điều ông không đồng ý với bà là đức tính tiết kiệm đến mức khắc khổ của bà. Bữa ăn của họ thường chỉ có cá, thậm chí cá kho còn được nấu thật nhiều nước để dành chấm rau luộc cho đỡ tốn kém. Có những lúc, số cá mua với giá chỉ 2 xu vẫn còn nguyên trong nồi sau gần nửa tháng. Dù cuộc sống còn chật vật, bà Lục Thị Đậu lại hết sức nhiệt tình và rộng rãi với bên nhà chồng cũ, hàng xóm láng giềng, sẵn sàng giúp đỡ những người gặp hoàn cảnh ngặt nghèo hay ốm đau.

Với tinh thần cần kiệm và chịu khó làm ăn, vợ chồng bà tích cóp được một khoản tiền nhỏ là 2.000 đồng. Bà mạnh dạn vay thêm 1.000 đồng, và được mẹ chồng cũ thương tình cho mượn thêm 300 đồng, nâng tổng số vốn ban đầu lên 3.300 đồng. Nhờ số tiền này, vợ chồng bà đã mua lại “lều cá đầu tiên” từ bà Tư Mũi Né, đặt nền móng cho việc kinh doanh. Cùng lúc đó, cha chồng cũ bán chịu cho bà 2 chiếc ghe cá. Gặp thời cơ giá cá muối mắm lên cao, vợ chồng bà càng cố gắng làm ăn để phát đạt hơn. Ban đầu, họ chưa dám thuê người làm, mọi việc đều tự thân vận động. Bà kể lại những đêm khuya phải đợi đến nửa đêm để đổ xác mắm, phải thuê một ông già với tiền công 2 cắc để ông xúc xác, còn bà thì đội ra biển đổ.

Trở Thành Bà Hòa Chánh – Quyền Lực và Phú Quý

Thấy vợ chồng bà Lục Thị Đậu chịu khó và làm ăn phát đạt, người dân làng Khánh Thiện tin tưởng bán nước mắm cho bà theo hình thức trả sau. Bà mang số nước mắm này vào Sài Gòn tiêu thụ, sau đó mua hàng hóa khác chở về bán tại địa phương. Có tiền thu về từ việc bán hàng, bà mới quay lại trả nợ cho những người bán nước mắm ban đầu. Với cách kinh doanh linh hoạt và uy tín này, dần dà bà tích lũy được một số vốn đáng kể, đủ để mở rộng quy mô kinh doanh sang nhiều lĩnh vực khác nhau.

Tiếng lành đồn xa, bà Lục Thị Đậu ngày càng trở nên giàu có và nổi tiếng, được người dân xứ Phan Thiết kính nể và gọi bằng cái tên Bà Hòa Chánh. Danh xưng này gắn liền với sự nghiệp lẫy lừng của bà từ thập niên 30 đến thập niên 60 của thế kỷ XX. Bà không chỉ giới hạn ở việc kinh doanh thủy hải sản. Năm 1932, khi chính quyền thuộc địa chủ trương kiến thiết lại Phan Thiết để nâng tầm vị thế của thủ phủ tỉnh Bình Thuận, bà Hòa Chánh đã nhìn thấy cơ hội lớn trong lĩnh vực bất động sản.

Bà Hòa Chánh mạnh tay chi tiền mua hơn 20 căn nhà phố trên đường Hải Thượng Lãn Ông, một trong những tuyến đường huyết mạch và sầm uất nhất của Phan Thiết thời bấy giờ, để cho thuê. Đây là bước chân chính thức của bà vào lĩnh vực địa ốc. Đến cuối thập niên 50, danh mục bất động sản của bà tại Phan Thiết đã lên tới hơn 100 căn nhà phố nằm trên các tuyến phố chính và khu thương mại sầm uất như Lý Thường Kiệt, Nguyễn Thái Học, Nguyễn Hoàng (nay là Lê Hồng Phong), Trương Công Định, Yersin, và khu chợ củi. Bà còn mở rộng đầu tư sang các vùng lân cận, mua 30 căn nhà phố tại khu chợ mới ở La Gi. Thậm chí, tại Sài Gòn, bà sở hữu 25 căn nhà phố trên các con đường lớn như Hùng Vương, Nguyễn Cư Trinh, Bến Chương Dương, cùng một xưởng cưa tại Gò Vấp.

Không dừng lại ở đó, quê hương Mũi Né cũng được bà quan tâm đầu tư. Năm 1962, bà cho xây dựng 20 căn nhà phố lầu đầu tiên tại làng Khánh Thiện (Mũi Né). Dãy phố này được xem là hiện đại bậc nhất Mũi Né trong suốt những năm 60-70 của thế kỷ trước. Ngoài bất động sản, bà Hòa Chánh còn là cổ đông lớn, góp vốn vào những doanh nghiệp quan trọng thời đó như Hãng hàng không Air Vietnam và Công ty Dentaco, chuyên kinh doanh máy cày, máy kéo lớn nhất Sài Gòn. Tài sản đất đai, ruộng vườn mà bà sở hữu cũng vô cùng đồ sộ, lên tới hàng trăm mẫu (hecta) tại các khu vực như Hàm Thắng, Hàm Đức, Hồng Sơn, Ma Lâm, Hàm Liêm. Bà còn bỏ tiền mua đất của chính quyền rồi tự khai hoang, vỡ hóa thành ruộng, xây dựng một kho lúa rất lớn tại khu 60 Hải Thượng Lãn Ông, điều mà người dân Phan Thiết thời đó ai cũng biết.

Công Trình Vĩ Đại: Con Đường Xe Hơi Phan Thiết – Mũi Né

Trước thập niên 30 của thế kỷ XX, giao thương giữa Mũi Né và các vùng lân cận chủ yếu dựa vào đường biển. Tuy nhiên, đặc thù của Mũi Né là bãi ngang, việc tàu thuyền ra vào chỉ thuận lợi trong 6 tháng mùa gió Nam (nồm). Đến mùa gió Bắc (bấc), sóng lớn khiến việc đi lại bằng đường biển trở nên vô cùng khó khăn và nguy hiểm. Đường bộ từ Phan Thiết đi Mũi Né khi ấy chỉ là những con đường mòn nhỏ hẹp, đầy cát và không an toàn do nạn trộm cướp, chỉ phù hợp cho việc đi bộ hoặc đi ngựa, rất ít người dám mạo hiểm di chuyển bằng phương tiện này.

Nhận thấy sự cản trở lớn về giao thông đối với sự phát triển của quê hương, bà Lục Thị Đậu người mở đường Phan Thiết Mũi Né đã có một ý tưởng táo bạo và mang tính đột phá. Bà đề xuất với chính quyền thuộc địa cho phép bà tự bỏ tiền và công sức để làm một con đường xe hơi nối liền Phan Thiết và Mũi Né. Đây là một đề xuất đầy tâm huyết và thể hiện tầm nhìn xa trông rộng của một nữ doanh nhân.

Việc thi công con đường gần 20km này vào thời điểm đó đối mặt với vô vàn thách thức. Công nghệ còn lạc hậu, chủ yếu dựa vào sức người là chính. Địa hình khu vực đầy cát lún và thường xuyên chịu ảnh hưởng của gió mạnh, khiến việc san lấp, đắp nền gặp rất nhiều khó khăn. Bằng ý chí sắt đá và nguồn lực tài chính của mình, bà Hòa Chánh đã kiên trì thực hiện dự án. Sau 3 năm miệt mài làm việc không ngừng nghỉ, con đường xe hơi nối Phan Thiết và Mũi Né cuối cùng đã hoàn thành.

Năm 1922 (theo tư liệu gốc, có thể cần kiểm chứng thêm mốc thời gian này), việc khánh thành con đường xe hơi này là một sự kiện trọng đại, không chỉ đối với Bình Thuận mà còn cả khu vực Trung Kỳ. Con đường mới đã thay đổi hoàn toàn bộ mặt giao thông, mở ra cơ hội giao thương, đi lại thuận tiện hơn rất nhiều, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế – xã hội của Mũi Né sau này. Trước nghĩa cử cao đẹp và công lao to lớn này, triều đình Huế đã ban tặng bà Lục Thị Đậu bốn chữ vàng “Hào Nghĩa Khả Gia”, tôn vinh lòng hào hiệp và những đóng góp đáng khen ngợi của bà.

Dấu Ấn Giáo Dục và Xã Hội tại Mũi Né

Công lao của bà Lục Thị Đậu không chỉ dừng lại ở việc mở con đường huyết mạch. Bà còn dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực giáo dục và các hoạt động xã hội khác tại quê nhà Mũi Né. Thời bấy giờ, các làng như Khánh Thiện, Thạch Long, Long Sơn (Mũi Né) chỉ có một trường tiểu học công lập duy nhất. Học sinh muốn học lên trung học phải vào tận Phan Thiết, phải thuê trọ và tốn kém nhiều chi phí, chỉ những gia đình khá giả mới có điều kiện cho con theo học. Điều này khiến số lượng học sinh trung học tại Mũi Né rất ít, hạn chế cơ hội học tập của con em nghèo.

Thương cho người dân quê mình, năm 1942, bà Hòa Chánh đã bỏ tiền ra xây dựng một trường trung học tại Mũi Né, đặt tên là Trường trung học Hải Long. Sau khi hoàn thành, bà giao lại ngôi trường này cho chính quyền quản lý để phục vụ việc giảng dạy cho học sinh trong vùng. Ngôi trường này đã trở thành nơi học tập của nhiều thế hệ học sinh Mũi Né trong suốt giai đoạn 1942 đến 1970. Nhiều người vẫn còn nhớ tấm bia đá khắc dòng chữ “Bà Lục Thị Đậu phụng cúng” đặt trang trọng tại sân trường, ghi nhận công đức của bà. Với nghĩa cử này, Hoàng đế Bảo Đại đã ân tặng bà Huân chương “Nhị Hạng Long Bội Tinh”, một phần thưởng cao quý của triều đình.

Ngoài ra, bà còn tiếp tục đóng góp cho giáo dục bằng việc xây dựng một trường tiểu học tại Phú Hài, góp phần nâng cao dân trí cho người dân địa phương. Bà Lục Thị Đậu cũng được chính quyền sở tại cho phép khai khẩn đất đai để xây dựng chùa ở khu vực gần Lầu Ông Hoàng ngày nay, thể hiện sự quan tâm của bà đến đời sống tâm linh và văn hóa của cộng đồng.

Lòng Yêu Nước và Sự Hy Sinh Cá Nhân

Không chỉ là một nữ doanh nhân thành đạt và nhà hảo tâm, bà Lục Thị Đậu còn thể hiện tinh thần yêu nước sâu sắc. Năm 1945, sau thành công của Cách mạng tháng Tám, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đối mặt với vô vàn khó khăn: ngân sách trống rỗng, giặc đói, giặc dốt, và giặc ngoại xâm bao vây. Hưởng ứng lời kêu gọi “Tuần lễ vàng” đầy ý nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh (từ 17 đến 24 tháng 9 năm 1945) nhằm quyên góp tài sản cho chính quyền cách mạng, tại Bình Thuận, bà Hòa Chánh đã cùng với các nhà tư sản yêu nước khác như bà Dương Thị Lâu, bà Nguyễn Thị Thềm, nhiệt tình ủng hộ vàng cho Chính phủ.

Cuộc đời bà Lục Thị Đậu có một điểm buồn là bà không có con ruột. Vợ chồng bà quyết định xin một người con nuôi và đặt tên là Lương Xuân. Khi kháng chiến bùng nổ, vợ chồng bà với lòng yêu nước đã đồng ý cho người con nuôi duy nhất của mình tham gia cách mạng. Ông Lương Xuân trở thành tiểu đội trưởng cảm tử đội của Phan Thiết, chiến đấu kiên cường vì độc lập dân tộc. Tuy nhiên, bi kịch đã xảy ra vào năm 1948. Trên đường đi công tác, ông Lương Xuân không may bị mật thám bắt và bị xử tử tại khu vực xóm Đầm (nay thuộc phường Bình Hưng, Phan Thiết). Sự hy sinh của người con trai nuôi là một mất mát to lớn đối với vợ chồng bà Lục Thị Đậu, thể hiện cả sự đóng góp vật chất lẫn hy sinh cá nhân của gia đình bà cho sự nghiệp kháng chiến.

Di Sản và Tưởng Nhớ Về Bà Lục Thị Đậu

Cuộc đời của bà Lục Thị Đậu người mở đường Phan Thiết Mũi Né là một tấm gương sáng về ý chí vượt khó, tinh thần kinh doanh nhạy bén và tấm lòng nhân ái, hết mình vì cộng đồng. Từ một cô bé mồ côi, bươn chải từ những công việc nhỏ nhặt nhất, bà đã vươn lên trở thành một trong những nữ doanh nhân hàng đầu xứ Phan, sở hữu khối tài sản khổng lồ bao gồm nhà đất, xưởng sản xuất, và là cổ đông của các tập đoàn lớn.

Tuy nhiên, điều làm nên tên tuổi và khiến người đời luôn ghi nhớ về bà chính là những đóng góp to lớn cho sự phát triển của quê hương Bình Thuận nói chung và Phan Thiết – Mũi Né nói riêng. Con đường xe hơi Phan Thiết – Mũi Né do bà bỏ tiền xây dựng đã mở ra kỷ nguyên mới cho giao thông và kinh tế vùng. Các trường học do bà sáng lập đã chắp cánh ước mơ học tập cho hàng ngàn thế hệ học trò. Việc bà ủng hộ tài sản cho kháng chiến thể hiện lòng yêu nước sâu sắc và trách nhiệm công dân.

Bà Lục Thị Đậu qua đời vào năm 1974, hưởng thọ 86 tuổi. Bà được an táng tại phần mộ gia đình ở phường Phú Hài, thành phố Phan Thiết. Mặc dù thời gian đã trôi qua, nhưng công lao và di sản của bà vẫn còn mãi. Con đường Phan Thiết – Mũi Né ngày nay đã được mở rộng, nâng cấp, trở thành tuyến đường ven biển tuyệt đẹp, đóng vai trò quan trọng trong việc đưa Mũi Né trở thành trung tâm du lịch nổi tiếng. Những ngôi trường do bà xây dựng có thể đã thay đổi, nhưng tinh thần hiếu học mà bà gieo mầm vẫn còn đó.

Câu chuyện về bà Lục Thị Đậu không chỉ là một trang sử về sự giàu có hay lòng hảo tâm đơn thuần, mà còn là bài học sâu sắc về nghị lực, về cách một cá nhân có thể tạo ra sự khác biệt to lớn cho cộng đồng và quê hương mình bằng chính tài năng, công sức và trái tim nhân hậu. Tên tuổi và những công lao của bà Hòa Chánh xứng đáng được thế hệ sau biết đến và trân trọng.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Bà Lục Thị Đậu

Bà Lục Thị Đậu là ai?
Bà Lục Thị Đậu, còn được biết đến với tên Bà Hòa Chánh, là một nữ thương gia giàu có và nổi tiếng tại Phan Thiết vào thế kỷ 20. Bà được người dân địa phương kính trọng bởi tài năng kinh doanh và những đóng góp to lớn cho xã hội, đặc biệt là việc mở con đường nối Phan Thiết và Mũi Né.

Công lao lớn nhất của Bà Lục Thị Đậu là gì?
Công lao nổi bật nhất của bà Lục Thị Đậu người mở đường Phan Thiết Mũi Né chính là việc bà tự bỏ tiền và công sức để xây dựng con đường xe hơi nối liền Phan Thiết và Mũi Né vào đầu thế kỷ 20, khi giao thông đường bộ giữa hai khu vực này còn rất khó khăn.

Con đường Phan Thiết – Mũi Né được mở vào năm nào?
Theo tư liệu được ghi lại, con đường xe hơi Phan Thiết – Mũi Né do bà Lục Thị Đậu xây dựng đã hoàn thành sau khoảng 3 năm thi công và được khánh thành vào năm 1922. Công trình này đã thay đổi đáng kể bộ mặt giao thông và mở ra cơ hội phát triển cho vùng đất Mũi Né.

Ngoài con đường, Bà Lục Thị Đậu còn có những đóng góp nào khác cho xã hội?
Bên cạnh việc mở đường, bà Hòa Chánh còn đóng góp tích cực cho giáo dục và xã hội. Bà đã xây dựng Trường trung học Hải Long và một trường tiểu học tại Phú Hài, tạo điều kiện học tập cho con em địa phương. Bà cũng ủng hộ tài sản cho chính quyền cách mạng trong “Tuần lễ vàng” năm 1945 và cho phép người con nuôi tham gia kháng chiến.

Bà Lục Thị Đậu qua đời khi nào?
Bà Lục Thị Đậu qua đời vào năm 1974, hưởng thọ 86 tuổi, và được an táng tại nghĩa trang gia đình ở phường Phú Hài, thành phố Phan Thiết. Di sản và câu chuyện về bà vẫn còn được lưu truyền trong dân gian Bình Thuận.

Cuộc đời và sự nghiệp của Lục Thị Đậu người mở đường Phan Thiết Mũi Né là một câu chuyện truyền cảm hứng về nghị lực, lòng nhân hậu và tinh thần đóng góp cho cộng đồng. Từ một cô bé mồ côi nghèo khó, bà đã vươn lên trở thành một thương gia lẫy lừng và để lại những công trình ý nghĩa cho quê hương Bình Thuận. Câu chuyện về bà vẫn còn đó, như một phần ký ức quý giá của vùng đất này, mà SummerLand muốn gửi gắm đến bạn đọc.