Giải quyết tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024 Mũi Né SummerLand

Trang Chủ / Tin tức bất động sản / Giải quyết tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024

Việc đối mặt với tranh chấp đất đai là điều không ai mong muốn, tuy nhiên đây là vấn đề pháp lý khá phổ biến và phức tạp. Hiểu rõ các quy định của pháp luật là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đặc biệt, với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, các quy định liên quan đến giải quyết tranh chấp đất đã có những điểm mới cần nắm vững.

Nội Dung Bài Viết

Định nghĩa tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024

Theo quy định tại khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024, tranh chấp đất đai được định nghĩa là sự bất đồng, mâu thuẫn về quyền và nghĩa vụ giữa hai hoặc nhiều bên có liên quan trong các quan hệ về đất đai. Các tranh chấp nhà đất này có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, phổ biến nhất là liên quan đến ranh giới giữa các thửa đất, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, hoặc quyền và nghĩa vụ phát sinh từ các giao dịch về đất đai. Việc xác định rõ bản chất của tranh chấp là bước đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình tìm kiếm phương án giải quyết.

Quy trình hòa giải tranh chấp đất đai tại cấp xã

Luật Đất đai 2024, tại Điều 235, tiếp tục khuyến khích các bên tự giải quyết hoặc thông qua các hình thức hòa giải thân thiện. Tuy nhiên, đối với tranh chấp đất đai, pháp luật quy định bắt buộc phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi có thửa đất đang xảy ra tranh chấp trước khi các bên có thể nộp đơn yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết. Đây là một thủ tục tiền tố tụng quan trọng nhằm giảm tải cho hệ thống tòa án và tạo cơ hội để các bên đạt được thỏa thuận trên tinh thần tự nguyện.

Quá trình hòa giải tại UBND cấp xã được tiến hành theo một quy trình cụ thể. Sau khi tiếp nhận đơn yêu cầu hòa giải từ một hoặc các bên, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai. Thành phần của Hội đồng này thường bao gồm Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng, đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, công chức làm công tác địa chính, người biết rõ về nguồn gốc và quá trình sử dụng của thửa đất tranh chấp (nếu có), cùng các thành viên khác tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

Thời hạn để tiến hành hòa giải là 30 ngày, được tính kể từ ngày UBND cấp xã nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai. Trong thời gian này, Hội đồng hòa giải sẽ làm việc, lắng nghe ý kiến của các bên, xác minh thông tin và đưa ra phương án hòa giải. Kết quả của buổi hòa giải sẽ được lập thành văn bản gọi là biên bản hòa giải. Biên bản này cần có chữ ký xác nhận của tất cả các bên tham gia và được lưu giữ tại UBND cấp xã.

Trong trường hợp buổi hòa giải thành công và các bên đạt được thỏa thuận giải quyết tranh chấp nhà đất, nội dung thỏa thuận sẽ được ghi rõ trong biên bản. Nếu thỏa thuận này dẫn đến việc thay đổi hiện trạng sử dụng đất như diện tích, ranh giới, hoặc người sử dụng đất, các bên có nghĩa vụ phải thực hiện các thủ tục đăng ký biến động đất đai hoặc đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày hòa giải thành. Ngược lại, nếu hòa giải không thành, biên bản hòa giải cũng cần được lập, có chữ ký của các thành viên Hội đồng hòa giải và đóng dấu của UBND cấp xã. Biên bản hòa giải không thành là căn cứ quan trọng để các bên tiếp tục đưa vụ việc ra cơ quan có thẩm quyền cao hơn để giải quyết.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai từ 01/8/2024

Theo Điều 236 Luật Đất đai 2024, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai được phân định rõ ràng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 8 năm 2024. Quy định này giúp các bên tranh chấp biết rõ mình cần tìm đến cơ quan nào để yêu cầu giải quyết vụ việc.

Đối với tranh chấp đất đai mà các bên hoặc một trong các bên tranh chấp đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (hoặc một trong các loại giấy tờ tương đương theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024), thì thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Đây là những trường hợp mà quyền và lợi ích của các bên đã được xác lập bằng văn bản pháp lý do nhà nước cấp, do đó việc giải quyết cần sự phán quyết từ cơ quan tư pháp.

Trong trường hợp tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không có các loại giấy tờ chứng nhận nêu trên, pháp luật cho phép các bên được quyền lựa chọn một trong hai hình thức để yêu cầu giải quyết. Lựa chọn thứ nhất là nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại cơ quan UBND cấp có thẩm quyền. Lựa chọn thứ hai là khởi kiện vụ án tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Việc lựa chọn này giúp các bên linh hoạt hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

Nếu các bên lựa chọn yêu cầu UBND cấp có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai, thẩm quyền sẽ được phân cấp như sau: Đối với tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư về đất đai, Chủ tịch UBND cấp huyện sẽ là người có thẩm quyền giải quyết. Nếu các bên không đồng ý với quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND cấp huyện, họ có quyền lựa chọn khởi kiện tại Tòa án theo quy định của pháp luật hoặc khiếu nại lên Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Trường hợp tranh chấp đất đai liên quan đến tổ chức, tổ chức tôn giáo, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, thẩm quyền giải quyết thuộc về Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Tương tự, nếu các bên không đồng ý với quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, họ có quyền lựa chọn khởi kiện tại Tòa án hoặc khiếu nại lên Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Chủ tịch UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp tỉnh, hoặc Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường khi thực hiện việc giải quyết tranh chấp đất đai theo thẩm quyền được giao đều phải ban hành quyết định giải quyết tranh chấp bằng văn bản. Quyết định giải quyết tranh chấp này, sau khi có hiệu lực thi hành, buộc các bên liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành. Trường hợp sau 30 ngày kể từ ngày quyết định có hiệu lực mà các bên hoặc một trong các bên không tự nguyện chấp hành, quyết định đó sẽ bị cưỡng chế thi hành. Chủ tịch UBND cấp huyện nơi có đất tranh chấp sẽ là người ban hành quyết định cưỡng chế và tổ chức thực hiện việc cưỡng chế theo quy định của pháp luật.

Cần lưu ý thêm rằng, các tranh chấp phát sinh giữa các bên từ hoạt động thương mại có liên quan đến đất đai sẽ do Tòa án nhân dân giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự hoặc do Trọng tài thương mại Việt Nam giải quyết theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại. Trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai, UBND các cấp có trách nhiệm cung cấp đầy đủ các hồ sơ, tài liệu liên quan đến công tác quản lý, sử dụng đất đai tại địa phương khi có yêu cầu từ Tòa án hoặc Trọng tài thương mại Việt Nam, nhằm phục vụ công tác xác minh và đưa ra quyết định chính xác.

Những lưu ý khi giải quyết tranh chấp đất đai

Khi đối mặt với tranh chấp đất đai, việc chuẩn bị kỹ lưỡng là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi của mình. Các bên nên thu thập và sắp xếp đầy đủ các giấy tờ liên quan đến thửa đất như Giấy chứng nhận, các văn bản giao đất, cho thuê đất, hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, các giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất, các biên lai nộp thuế sử dụng đất, cùng các tài liệu khác có liên quan. Ngoài ra, việc tìm kiếm nhân chứng hoặc các bằng chứng vật chất khác (như hình ảnh, video) cũng có thể hữu ích trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Việc hiểu rõ bản chất và các quy định pháp luật áp dụng cho loại tranh chấp nhà đất cụ thể của mình là rất quan trọng. Luật Đất đai 2024 có nhiều điểm mới tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất cũng như thủ tục giải quyết tranh chấp. Do đó, việc cập nhật kiến thức pháp luật hoặc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia pháp lý có kinh nghiệm trong lĩnh vực đất đai là điều cần thiết. Một luật sư chuyên về đất đai có thể giúp bạn đánh giá tình huống, đưa ra lời khuyên về con đường giải quyết phù hợp nhất (hòa giải, nộp đơn UBND, hay khởi kiện Tòa án), và đại diện cho bạn trong suốt quá trình tố tụng nếu cần.

FAQs – Câu hỏi thường gặp về giải quyết tranh chấp đất đai

Hỏi: Khi hòa giải tại UBND cấp xã không thành thì làm gì tiếp theo?

Đáp: Khi hòa giải tại UBND cấp xã không thành công, các bên có quyền đưa vụ việc lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền cao hơn để yêu cầu giải quyết tranh chấp. Tùy thuộc vào việc các bên có giấy tờ về quyền sử dụng đất hay không, và đối tượng tranh chấp là cá nhân, hộ gia đình hay tổ chức, mà thẩm quyền sẽ thuộc về Tòa án nhân dân hoặc UBND cấp huyện/tỉnh theo quy định chi tiết tại Điều 236 Luật Đất đai 2024.

Hỏi: Có bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã trước khi khởi kiện ra Tòa án không?

Đáp: Có, theo Luật Đất đai 2024, hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền (bao gồm cả Tòa án nhân dân và UBND cấp có thẩm quyền khác) thụ lý đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai. Chỉ khi có biên bản hòa giải không thành tại cấp xã, các bên mới có đủ điều kiện để chuyển vụ việc lên cấp cao hơn.

Hỏi: Luật Đất đai 2024 có hiệu lực giải quyết tranh chấp đất đai từ khi nào?

Đáp: Các quy định liên quan đến việc giải quyết tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 8 năm 2024. Do đó, các vụ việc tranh chấp phát sinh hoặc đang trong quá trình giải quyết sau thời điểm này sẽ áp dụng các quy định mới của Luật.

Hiểu rõ quy định pháp luật về tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024 là chìa khóa để bảo vệ quyền lợi của bạn. SummerLand hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về quy trình và thẩm quyền giải quyết các vấn đề nhà đất phức tạp này, giúp bạn tự tin hơn khi đối diện với tranh chấp.